Chiếc xe du lịch chở sáu mươi hành khách, khởi hành từ Paris vào một sáng mùa đông lạnh buốt. Xe ra khỏi thành phố dưới cơn mưa như trút nước, xe theo hướng Tiệp Khắc mà đi. Nhưng trước khi đến Tiệp, chúng tôi phải ngủ qua đêm tại thành phố  Nuremberg Đức quốc. Trên xe có đủ tiện nghi cà phê  bánh ngọt, toilette, đàn thùng để văn nghệ bỏ túi, có cơm ăn tại chỗ để kịp thời gian thăm viếng các thắng cảnh ở Đức và Tiệp. Hội Liên Đới Xã Hội của ông Rân mỗi năm tổ chức những chuyến du lịch xa, nên đa số khách trong chuyến đi này là người Việt và đã quen biết nhau, chỉ có vài người da đen. Lần đầu tiên tôi đi tour của ông Rân, vui hơn những tour khác, trên xe toàn đồng hương nên dễ chuyện trò, gần gũi như hàng xóm, gia đình trong một chuyến đi chơi xa. Ông Rân tận tâm, chu đáo, tính tình dễ chịu nên được khách quý mến.

Bích  Xuân

  Xe lăn bánh là bắt đầu văn nghệ. Đường xa tít tắp, nếu như các hãng du lịch khác, không có đàn ca thì khách chỉ biết ngủ cho qua thời gian. Chuyến đi này thật vui nên chẳng ai ngủ gật, mọi người trên xe đều hát, kể cả người không biết hát cũng hát, có chị hát nhạc Pháp như mấy bà lên đồng. Hết ca nhạc đến kể chuyện tiếu lâm, nói cười ồn ào nhưng có chừng mực. Có người in sẵn những chuyện vui đem theo để kể cho bà con nghe. Hết cười, rồi hát những bài ca cải biên... «Cô hai chín, cô chín hai cô anh muốn cô nào...». Mười một tiếng lái trên xa lộ qua mau, xe đến khách sạn Nuremberg Đức lúc nào không hay.

Hoa sĩ vẽ tranh trên cầu Charles

   Xe chúng tôi sắp vào Tiệp Khắc. Quốc gia có 1,260,000 dân số, nằm ngay giữa trung tâm Âu Châu nên trở thành tụ điểm du lịch của Âu Châu: giáp Áo quốc, cách Berlin của Đức 350 km, giáp Ba Lan về phía Bắc… Nghe thống kê, trong năm 2009, có hơn 4 triệu du khách đến Tiệp Khắc. Trước khi vào Tiệp, chúng tôi ghé qua ngôi làng Sedlec thuộc thành phố Kutna Hora. Làng Sedlec có từ thế kỷ 13, ngôi làng này nổi tiếng với ngôi nhà thờ «xương người». Trước khi vào được nhà thờ, du khách phải ngang qua một nghĩa địa. Dưới bầu trời xám xịt, du khách bước đi mà nghe đâu đây, «Trong rừng xa vắng âm u như ánh sương mờ. Tiếng gió rít lên ngàn cây xác xơ. Đây là nấm mồ rừng còn mang nắng mãi trong hoàng hôn…»

Trước viện bảo tàng Tiệp Khắc

   Qua khỏi nghĩa địa, khách bước qua cánh cửa nhà thờ là thấy ngay dàn chào bằng những đầu lâu ngậm xương người treo dán trên tường. Có cái ghi năm 1870 và chữ ký của nghệ nhân Frantisek Rint bằng những khúc xương người. Frantisek Rint là điêu khắc gia nổi tiếng, đã đưa những bộ xương và sọ người để tạo thành các tác phẩm nghệ thuật. Bước xuống đại sảnh, có chiếc đèn chùm treo rất lớn với đủ loại xương trên cơ thể. Xung quanh bộ đèn, bốn cái tháp đầu lâu là xương đùi, xương cẳng… Những chiếc chân nến, đường viền mái, đường cong vòm nhà đều được trang trí bằng những bộ xương khác nhau. Có khoảng 40,000 sọ người tại đây, tạo cho du khách cảm giác ngộp thở với những hình ảnh con quạ đang rỉa xác chết, hay những con rắn chui ra từ hốc mắt, đầu lâu. Chung quanh tường, có những lỗ sâu hun hút tận bên trong là những kim tự tháp chứa đầy đầu lâu.

Gian hàng bán đồ lưu niệm bằng xương trong nhà thờ

   Nhà thờ này trước kia là hầm chứa xương trước khi được thiết kế thành nhà thờ. Khu nghĩa trang này có từ đầu thế kỷ 13. Đến thế kỷ 15, bệnh dịch hạch hoành hành khiến đến ba chục ngàn người thiệt mạng, số người an táng tại nghĩa trang Sedlec không còn chỗ, nên phải khai quật những ngôi mộ cũ, lưu trữ hài cốt vào hầm chứa, dành chỗ cho người mới qua đời. Năm này tiếp đến năm kia, nghĩa trang tiếp tục di dời hài cốt và hầm chứa bị đầy. Đến năm 1870, gia đình quý tộc Áo là Schwarzenberg Orlik đã mua lại nghĩa trang này với một ý nghĩ lạ kỳ là mướn nhà điêu khắc gỗ Frantisek Rint trang trí khắp nhà thờ bằng xương người. Rint đã hoàn thành tác phẩm nghệ thuật độc nhất vô nhị này cho những đời sau chiêm ngưỡng.

Tác giả bên quầy trưng bày đầu lâu

   Chúng tôi rời khỏi làng Sedlec và tiếp tục cuộc hành trình. Trên xe, khách được chia ra hai nhóm, nhóm thích vào chợ Sapa Việt Nam và nhóm thăm thành phố Tiệp Khắc. Ai vào chợ, bảy giờ chiều xe sẽ đến đón. Chợ ở Tiệp của người Việt, buôn bán cũng giống như chợ ở Việt Nam, món gì cũng có, nhất là các món ăn. Người Việt buôn bán ở chợ Sapa này đa số từ Việt Nam mới sang, còn lam lũ và chưa thích nghi mấy với nhịp sống bên ngoài Việt Nam.

Du khách viếng phòng trưng bày những sản phẩm bằng xương

   Số khách còn lại trên xe (trong đó có tôi) trên đường chuẩn bị vào thành phố Tiệp Khắc. Tiệp Khắc không có trong Cộng đồng Âu châu nên chúng tôi phải đổi ra tiền Tiệp để xài, 25 Kz bằng 1 euro. Đặc sản của Tiệp là món bánh mì hấp, chấm với nước sốt. Có những nhà hàng ở khu du lịch, bánh mì ăn theo bữa cũng tính tiền thêm, xin ly nước lạnh cũng phải trả… tiền. Vào nhà hàng năm sao, bữa ăn không rẻ, giá 1,000 Kz tương đương 40 euro. Dầu vậy so ra vật giá ở Tiệp vẫn rẻ hơn ở Pháp. Đặc biệt ở Tiệp, các loại đồ dùng bằng thủy tinh tráng men porcelaine, crystal rất đẹp.

Một nghệ nhân sản xuất các món lưu niệm trong nhà thờ xương người

   Sát bên dòng sông Vltava, khu Hradcany có những toà lâu đài vua chúa ngày xưa trên ngọn đồi có từ năm 870. Trước khi vào thành phố, có lính diễn binh, mặc y phục cổ truyền nhiều loại khác nhau. Du khách có thể đến bên lính kiểng để chụp hình kỷ niệm. Họ đứng như những pho tượng, không nói cười, lặng thinh... Thành phố lâu đài nằm trên ngọn đồi, con dốc thả xuống cây cầu dài 520m, bắc ngang dòng sông Vltava. Cầu Charles này do vua Charles IV xây dựng (1357-1380). Là cây cầu nghệ thuật, đông khách viếng thăm nhất. Có nhiều họa sĩ ngồi vẽ tranh, nghệ sĩ biểu diễn, người bán hàng thủ công mỹ nghệ quanh khu vực này tạo nên một không khí khá rộn rịp, màu sắc và thư giãn.

   Bên kia chiếc cầu là thành phố cổ của thế kỷ 12, đây cũng là nơi tụ tập nhiều khách du lịch. Phố cổ có nhiều loại nhà thờ kiểu romanes, lâu đài thời phục hưng, baâtiment tân thời đủ loại xen lẫn. Ngay trung tâm thành phố là nhà thờ của thế kỷ 14, và Tòa thị sảnh ở phía trước, có đồng hồ con gà rất lớn ở trên cao, cách một giờ là «con gà» cất tiếng «gáy» vang cả một góc phố.

   Một hành trình viễn du ngắn ngủi với nhiều cảm xúc, tuy vất vả dậy sớm, ngủ trễ và lội bộ mấy tiếng đồng hồ dưới trời đông, tuyết phủ, nhưng lòng cũng cảm khái trước thiên nhiên, văn hoá... sau một vòng du lịch Tiệp Khắc.

BX
Paris janvier 2010