Cô tiếp viên hàng không Berlin Airlines, đội mũ đỏ, khăn choàng cổ cũng màu đỏ báo tin máy bay đang chuẩn bị đáp xuống phi trường Telgal Berlin. Máy bay cũng màu đỏ, đáp xuống phi đạo nhẹ nhàng trong buổi tối sương mù của mùa đông lạnh buốt.

Bích  Xuân

Bước ra khỏi nơi lấy hành lý, tôi đã trông thấy cô bạn Thanh Tâm và người đàn ông ( chưa từng biết) chờ sẵn. Người đàn ông khỏe mạnh khoảng 45 tuổi, áo quần đơn giản, nét mặt chững chạc, có nụ cười dễ mến. Tôi ôm Thanh Tâm mừng rỡ, và bắt tay chào người đàn ông bên cạnh. Thanh Tâm giới thiệu:  Anh Hai là ông chủ em... Tôi thoáng chút ngạc nhiên! Tôi sẽ nói về anh Hai, ông chủ của Thanh Tâm ở đoạn sau. Tôi đưa ngay cái xách cho Thanh Tâm trong đó có 20 ổ bánh mì thịt đặc biệt của Khai Trí ở Paris. Dân Việt ở Đức, Anh, Bỉ, Hòa Lan, ngay những nguời ở các tỉnh trong nước Pháp khoái ăn bánh mì thịt của Khai Trí thế mới lạ! Mỗi lần đến Paris, lúc về, họ mua cả xách, mà bánh mì Khai Trí đâu có rẻ, 3 euro một ổ, vậy mà người ta đứng sắp hàng ra đến tận cửa…

Nơi tưởng niệm những nạn nhân của bức tường Bá Linh

Từ Pháp đến Berlin thủ đô của nước Đức chỉ mất 1giờ 50 phút bay, vậy mà hôm nay tôi mới có dịp đi. Tôi đi Berlin lần này vì tò mò, muốn biết sau hai mươi năm thống nhất, đông Đức bây giờ ra sao. Khi nói đến đông Đức là người ta nghĩ ngay đến bức tường Berlin, một biểu tượng của cộng sản Đông Đức. Tôi là người khách du đến Berlin rất trễ và cũng là lần đầu tiên đến Berlin, sau khi dân tây Đức làm lễ kỷ niệm hai mươi năm bức tường Berlin sụp đổ (1989-2009). Đến muộn, nhưng bức tường bêton vẫn chưa biến mất, tường còn giữ lại những đoạn tượng trưng, để du khách chụp hình lưu niệm. Tôi được ông Hai và Thanh Tâm (trước kia làm việc ở Đông Đức) đưa đi xem những thắng cảnh lịch sử. Đi đến đâu ông Hai cũng kể lại với giọng bồi hồi xúc động, khi xưa ông đứng phía đông nhìn sang bên tây mà tưởng tượng đủ điều…

Đài tưởng niệm những người lính trong Đệ Nhị Thế chiến

Chúng tôi đến Brandebourg. Thành Brandebourg là cửa chính của ranh giới giữa đông và tây Đức. Cổng làm bằng những cột tròn, cao to ( như kiểu Hy Lạp). Du khách sẽ thấy có hai người lính gác thành ngày xưa: Lính Mỹ và lính Nga. Lính Mỹ cầm cờ hoa Mỹ, lính Nga cầm cờ đỏ lưỡi liềm. Hai ông lính đứng trên một bục gỗ lớn để du khách chụp hình kỷ niệm. Mỗi lần chụp hình phải trả 2 euro. Đi quanh một đoạn đường, ông anh Hai tự nhiên nói: «Chỗ này nè, trước đó tôi thường ra đứng đây nhìn mấy chục ông lính gác cổng và nhìn bức tường đã đời, rồi quay về...» Đi trở ra phía trước cửa thành Brandebourg, băng ngang con đường xe hơi phía trước, thấy ngay một hàng thánh giá màu trắng trên hàng rào. Cây thánh giá, có tấm hình ghi rõ ngày tháng năm sinh, cũng như ngày mất của người quá cố. Nạn nhân trẻ cuối cùng của bức tường Berlin chỉ 20 tuổi. Đây là con đường có nhiều du khách qua lại và cũng là nơi để tưởng nhớ 1,008 người bị giết khi vượt tường Berlin.

Lính Mỹ va Nga trước cửa thành Brandebourg

Ông Hai đưa tôi đi thăm con đường nhỏ sát tường Berlin cũ (bây giờ một miếng đất bằng phẳng) bức tường Berlin dài 155km, cao 3,6m, cứ 2km có một chòi canh (có tất cả 302 chòi canh) 600 chó dữ. Sau bức tường Berlin là hàng rào kẽm gai, sau hàng kẽm gai có thêm một bức tường bêton nhỏ cao 3 thước nữa. Tổng số người trốn thoát khỏi đông Đức là 5,043 người. Đông Đức bây giờ đông đúc người và nhà cửa tân thời, phố xá tấp nập. Ông Hai nói sau hai mươi năm, đông Đức đổi mới hoàn toàn, làm gì có những ngôi nhà làm bằng gỗ mục của đông Đức trước kia. Muốn biết thì vào Viện bảo tàng mà xem những hình ảnh cũ…

Tác giả trước cửa thành Brandebourg

Hôm sau, tôi đến thăm một trạm gác khác nữa (trạm gác còn giữ nguyên). Tôi đang ở tại trạm gác số 5, nơi trước kia Hitler duyệt binh. Phía sau trạm gác số 5 là thành phố đông Đức hiện đại, tân thời. Viện bảo tàng về bức tường Berlin. Hình ảnh triển lãm kỷ niệm 20 năm tường Berlin sụp đổ còn trên con đường biên giới, nối liền giữa đông và tây Đức là đường Friedrichstrabe. Khách ngoại quốc đổ về đây rất đông. Bên lề đường, có những gian hàng bán dạo áo quần, mũ, nón của lính Nga. Cũng nằm trên đường Friedrichstrabe này, khách đi bộ lần lên phía trên chừng năm phút, nhìn về phía trái có tòa nhà gạch đỏ là toà án, kế bên toà án là nhà tù. Nhà tù đập vỡ hết, bây giờ chỉ còn lại nền nhà trống trơn. Sát bên  cạnh nhà tù, có từng ô vuông cũng màu gạch đỏ, những ô vuông là nơi của những người bị tử hình ngay bên chân tường Berlin, còn lại dấu vết xưa để tượng trưng.

Chợ Đồng Xuân ở Berlin

Bên cạnh khoảng đất trống gần kế bên, những bức hình của Hitler cũng được phóng lớn để triển lãm. Nơi đây là trung tâm những buổi lễ của Hietler ngày xưa. Nay chỉ còn những dấu xưa tích cũ qua hình ảnh, sự vật... Kỷ niệm 20 bức tường Berlin, dân Đức làm bức tường Berlin giả bằng một loại xốp nhẹ. Những miếng tường đặt ngay trên con đường dài 30 thước. Miếng tường đầu tiên ngã xuống, đụng tường thứ hai, tường thứ hai đụng vào tường thứ ba, thứ tư, thế là mấy chục bức tường ngã xuống cùng một lúc, nhưng còn 3 miếng tường cuối cùng không ngã, mọi người la ó lên: Cuba, Bắc Hàn, Trung Quốc… Lạ thay, hai miếng tường tiếp tục ngã xuống, còn lại một miếng không ngã. Bỗng có người hét to: Trung Cộng chưa chịu ngã...

Chợ Đồng Xuân ở Berlin

Trưa hôm sau, chúng tôi lên một tầng lầu cao của tour Berliner Fernsehturm. Tour Berliner Fernsehturm là nơi phát sóng truyền của đông Đức, có chiều cao 368m. Tour quay tròn để du khách đứng trên nhìn xuống, thấy được hết chung quanh vẻ đẹp của thành phố đông Đức sau năm 1989. Nhưng tôi vẫn thích thành phố tây Đức với nét đẹp cổ kính hơn. Tiếp theo sau đó, tôi đi xem nhà thờ «mất đầu» lâu đài bị bể «ngực» hư hại vì chiến tranh trong đệ nhị thế chiến.

Một góc phố ở Đông Đức

Nói đến đông Âu mà không nói đến người Việt là điều vô cùng thiếu sót, tôi được hai cô bạn gái đưa đến khu chợ Đồng Xuân của người Việt tại đông Đức được thành lập sau 1989. Khu đất này chủ nhân người Việt xây dựng lên để đồng hương có nơi sinh hoạt buôn bán, đa số là dân miền Bắc. Chợ mỗi ngày rộng thêm ra. Trong chợ không chỉ là người Việt mà còn có người Tàu, người Ấn Độ, người Trung Đông...Chợ có tiệm hớt tóc, tiệm làm móng tay, tiệm xâm mắt, xăm môi…

Người Việt sinh sống ở tây Đức sau 1989, có giấy tờ nhập cư đa số là mở nhà hàng ăn, thường có bán thêm món Sushi. Berlin có 280 tiệm bán Sushi. Người Việt tập trung nhiều ở tây Đức. Có 120,000 người Việt ở quốc gia này, số có giấy tờ chính thức 88,200 người, sống rải rác trên toàn liên bang Đức, số còn lại kể như bất hợp pháp.

Bên trong nhà hàng Mr Hai & Friends

Bây giờ xin vài dòng về ông Hai mà đoạn trên tôi đã nhắc đến. Tên ông Hai thật bình dân và dễ nhớ, ông người gốc miền nam. Ông Hai từ Sài Gòn đi theo diện hợp tác lao động ở đông Đức một năm. Năm 1989, ông Hai cùng đoàn người Đông Âu chạy sang tây Đức. Ông Hai là một trong những người Việt thành công về món Sushi tại Berlin. Hiện ông là chủ nhân 3 nhà hàng Sushi Mrhai, với 80 nhân viên. Có 30 món Sushi khác nhau. Tháng năm sắp tới, ông Hai sẽ khai trương thêm một Sushi MrHai thứ tư nữa. Các tờ báo tây Berlin từng khen ngợi các món Sushi và nhất là sự thành công nhanh chóng của Mr Hai. Tôi đi thăm ba nhà hàng Sushi MrHai. Bước vào nhà hàng là thấy ngay tấm hình lớn với cái đầu trọc bóng láng của ông Hai treo trên tường. Hình ảnh chỉ từ đầu đến mũi (không có miệng) nhưng khách cũng thấy đôi mắt MrHai đang cười với mọi người. Tấm hình nghệ thuật này là logo nhà hàng Sushi MrHai. Ba nhà hàng Sushi, trình bày khác nhau, chứng tỏ ông có cả một ê kíp về kỹ thuật cũng như cố vấn đang làm việc với ông. Bên trong nhà hàng sạch sẽ, đẹp, ngăn nắp. Ngay trước cửa chính mỗi tiệm, ông Hai đều đặt  1 tượng Phật thật lớn. Có tiệm Phật Thích Ca, tiệm thì Phật Quan Âm, khói hương nghi ngút, tiệm Sushi khác thì thờ ông Địa với cái bụng tổ chảng, miệng cười toe toét. Không biết tiệm Sushi thứ tư, ông Hai sẽ trưng bày hình tượng gì?

Ông bà Hai, chủ nhà hàng Mr Hai & Friends, và chị Thanh Tâm (giữa)

Mr Hai vừa là tiệm ăn, vừa là bar nên rất đông khách, hầu hết khách là người Đức và khách ngoại quốc, không thấy khách Á châu. Tôi thấy người Đức ăn xong là đứng dậy ra về liền, không như người Pháp bữa ăn của họ 3 tiếng đồng hồ. Được thành công ngày hôm nay, nhờ ông Hai chịu khó làm việc 10 năm, trong một nhà hàng Sushi của Nhật đầu tiên ở Berlin. Sau ông ra mở tiệm và sáng chế thêm những món Sushi khác lạ, thơm ngon hơn, nhưng truyền thống món Sushi của Nhật, ông vẫn giữ để làm căn bản. Ông Hai cho biết cảm tưởng: Hai mươi năm trước, ông đã từng làm việc trong nhà máy sản xuất vật liệu xây nhà «một công việc tận xương tủy» và sau bức tường Berlin sập đổ, chuyện ông đi rửa chén, phụ bếp, dọn dẹp trong nhà hàng là chuyện nhỏ. Hai mươi năm trước, ông không thể tin tưởng mình có được sự thành công như hôm nay.

Mặt tiền nhà hàng Mr Hai & Friends

Mr Hai cũng đặc biệt, chỉ chọn những người điều hành, trông coi nhà hàng của ông là những người trước kia từng làm việc trong nhà hàng ông. Tôi ngạc nhiên lẫn thán phục khi Mr Hai giới thiệu, một người phụ nữ nhanh nhẹn, tóc túm lên cao, trên 40 tuổi, nhưng vẫn còn giữ lại nét đẹp của chân quê. Vừa chạy bàn tiếp khách, vừa hướng dẫn nhân viên, từ bar rượu đến phòng ăn, chị chính là Giám đốc của nhà hàng sang trọng giữa trung tâm thủ đô Berlin này. Và Thanh Tâm đi đón tôi ở sân bay cũng là một Giám đốc thứ hai của Sushi MrHai. Mr Hai có tính nghệ sĩ và hiếu khách. Xin có vài dòng giới thiệu với đồng hương, một người Việt đã thành công tại Berlin. Xin mời vào trang web : www.mrhai.de

Cảm ơn Mr Hai, Thanh Tâm, và Hà đã lo cho tôi thật chu đáo, để tôi có một cuộc viếng thăm nhiều ý nghĩa và đầy ắp kỷ niệm, trong những ngày êm ái vừa qua tại thủ đô Berlin…

BX